Vereenvoudigde ESRS 2026: wat er verandert met de nieuwe versie van de standaarden
Verplichte datapunten met 61% verminderd, eenvoudigere dubbele materialiteit en toepassing vanaf boekjaar 2027: wat er nieuw is in de ESRS die de Commissie op 3 juli 2026 heeft vastgesteld.
De vereenvoudigde ESRS zijn de nieuwe versie van de European Sustainability Reporting Standards, op 3 juli 2026 vastgesteld door de Commissie. Volgens EFRAG verminderen ze de verplichte datapunten met 61%, vereenvoudigen ze de dubbele materialiteit en gelden ze vanaf boekjaar 2027, met de mogelijkheid ze al in 2026 te gebruiken. Ze betreffen grote bedrijven binnen het toepassingsgebied van de CSRD, maar veranderen ook de verzoeken die bij het mkb terechtkomen.
Wat de ESRS zijn
De ESRS (European Sustainability Reporting Standards) zijn de standaarden die bedrijven onder de CSRD gebruiken voor hun duurzaamheidsrapportage. De eerste versie, vastgesteld in 2023, omvatte twee overkoepelende standaarden en tien thematische: vijf over milieu, vier sociale en één over bedrijfsvoering.
Bedrijven uit de eerste golf pasten ze toe op boekjaar 2024. De ervaring bevestigde wat velen vreesden: honderden datapunten, regels die moeilijk te interpreteren waren en hoge kosten, vooral voor groepen die ze voor het eerst toepasten.
Waarom ze zijn vereenvoudigd
De herziening komt voort uit het Omnibus-pakket dat de Commissie in februari 2025 presenteerde om de administratieve lasten te verminderen. De belangrijkste mijlpalen:
- December 2025: EFRAG levert haar technisch advies aan de Commissie, met de ontwerpen van de vereenvoudigde standaarden;
- 6 mei 2026: de Commissie publiceert de ontwerp-gedelegeerde handeling en opent een reactieperiode van vier weken;
- 3 juli 2026: de Commissie stelt de definitieve gedelegeerde handeling vast, die twee maanden ter toetsing naar Parlement en Raad gaat, te verlengen met nog twee.
Op dezelfde dag stelde de Commissie ook de vrijwillige standaard voor het mkb vast, afgeleid van de VSME, die de grens wordt voor gegevensverzoeken in de waardeketen.
De belangrijkste wijzigingen
- Minder datapunten: volgens EFRAG dalen de verplichte met 61% en verdwijnen de vrijwillige datapunten.
- Eenvoudigere dubbele materialiteit: de analyse mag top-down beginnen, bij de onderwerpen die voor de sector het meest waarschijnlijk zijn, met redelijke informatie die zonder onevenredige kosten of inspanning beschikbaar is. Lees de gids over dubbele materialiteit om de methode te begrijpen.
- Afgebakende waardeketen: indicatoren mogen alleen een objectief afgebakend deel van de waardeketen omvatten, zonder achter elke leverancier aan te gaan.
- Meer tijd voor financiële effecten: bedrijven uit de eerste golf mogen kwantitatieve informatie over verwachte financiële effecten tot 2029 weglaten.
- Duidelijkere teksten: een herziene structuur, vereenvoudigde overkoepelende eisen en betere aansluiting op internationale standaarden.
- Geen verplichte sectorstandaarden: met de Omnibus vervalt de verplichting om sectorspecifieke standaarden te ontwikkelen.
ESRS 2023 en ESRS 2026 vergeleken
| Aspect | ESRS 2023 | ESRS 2026 |
|---|---|---|
| Datapunten | Veel verplichte, plus vrijwillige | Verplichte met 61% verminderd, vrijwillige geschrapt |
| Dubbele materialiteit | Gedetailleerde analyse per onderwerp | Top-down aanpak, informatie zonder onevenredige kosten of inspanning |
| Waardeketen | Brede dekking verwacht | Objectief afgebakend deel |
| Toepassing | Vanaf boekjaar 2024 voor de eerste golf | Vanaf boekjaar 2027, optioneel voor 2026 |
Ingangsdata
De vereenvoudigde ESRS zijn verplicht voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Voor boekjaar 2026 geldt een overgangsperiode: bedrijven kunnen de standaarden van 2023, de nieuwe of een combinatie van beide toepassen.
Wie ze moet toepassen, bepaalt het nieuwe toepassingsgebied van de CSRD: na de Omnibus zijn alleen bedrijven met meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 miljoen omzet rapportageplichtig. De details staan in de gids over CSRD en de Omnibus.
Wat er verandert voor het mkb
Een mkb-bedrijf past de ESRS niet toe, maar merkt er wel de gevolgen van. Grote bedrijven die eronder vallen, moeten gegevens van hun leveranciers verzamelen, en met de vereenvoudigde standaarden worden hun verzoeken gerichter: minder datapunten, meer nadruk op emissies, energie, afval en arbeidsomstandigheden.
Tegelijk betekent de grens voor de waardeketen dat een bedrijf met minder dan 1.000 werknemers niet om meer informatie gevraagd kan worden dan de vrijwillige standaard voorziet. In de praktijk beantwoordt een actueel VSME-rapport bijna elk verzoek: wat erin staat, lees je in de gids over de VSME in 2026.
Hoe je je voorbereidt
- Val je onder de CSRD, overweeg dan de ESRS 2026 al voor boekjaar 2026 toe te passen: minder datapunten betekent meteen minder werk.
- Herzie je dubbele materialiteitsanalyse in het licht van de top-down aanpak en documenteer de keuzes die je maakt.
- Beperk verzoeken aan leveranciers tot de reikwijdte van de VSME, zodat je snellere en beter vergelijkbare antwoorden krijgt.
- Ben je leverancier, bereid dan de VSME Basic-module voor met gegevens over energie, emissies, afval, water en personeel.
De ESRS 2026 verminderen de verplichte datapunten met 61%, vereenvoudigen de dubbele materialiteit en worden verplicht vanaf boekjaar 2027. Het mkb past ze niet direct toe, maar krijgt gerichtere verzoeken, beschermd door de VSME-grens: die gegevens klaar hebben is de meest efficiënte reactie.
